Taşınmazlara ilişkin hazırlanan değerleme raporu sayesinde güncel satış değerinin belirlenebilmesi mümkündür. Özellikle konut, arsa ve arazi için uygulanabilen değerleme sayesinde tamamen yasal koşullara uygun olarak taşınmazın gerçek bedelinin ortaya çıkartılabilmesi mümkün olmaktadır. Değerleme raporu sayesinde hem alıcı hem de satıcı cephesinde herhangi bir hak mağduriyetine yol açmayacak şekilde söz konusu taşınmazın reel bedelinin tespiti mümkün olabilmektedir. Bu çerçevede günümüz Türkiye’sinde Serbest Piyasa Kurulu(SPK) tarafından lisanslandırılmış olan değerleme şirketleri bulunmaktadır. Bu şirketler tarafından tamamen objektif, tarafsız ve adil bir şekilde söz konusu arsanın gerçek bedelinin ortaya çıkartılabilmesi sağlanabilmektedir.
Değerleme işlemi pek çok farklı nedene bağlı olarak gerçekleştirilebilmektedir. Günümüz koşullarda taşınmazların bedelini belirleme noktasında pek çok farklı etken söz konusu olabilmektedir. Arsaların bedelinin yani değerinin tespiti noktasında kullanılan etkenlerin pek çok değişimden etkilenmesi nedeni ile döneme göre değer değişimleri söz konusu olabilmektedir. Bu nedenle de dönem dönem farklı arsa değeri söz konusu olabiliyor. Bu durumun tespit edilebilmesi noktasında aynı arsaya ilişkin olarak farklı zamanlarda gerçekleştirilecek değerleme raporu işlemleri ile farklı arsa değeri ortaya çıkabilmektedir. Bu durumda günümüzde arsa değer artışı ve arsa değer düşüşü kavramlarını ortaya çıkartmaktadır.
Değerleme hangi nedenlerle yapılır?
Günümüzde bir arsanın gerçek değerinin ortaya çıkartılmasında arsa sahibinin kendince yapacağı tahlilin sağlıklı sonuçlar sağlaması mümkün değildir. Ayrıca arsanın gerçek bedelinin tespiti noktasında kişisel olarak bir değer biçimi yasal prosedür gereğince geçerliliğe sahip olmaz. Bu nedenle günümüzde herhangi bir arsa satışı söz konusu olduğunda arsanın gerçek değerinin tespiti noktasında yasal prosedüre uygun şekilde değerleme gerçekleştiren değerleme şirketlerinden rapor alınması gerekliliği bulunmaktadır. Günümüzde pek çok farklı nedene bağlı olarak bir arsaya yönelik olarak değerleme raporu alımının gerçekleştirilmesi gerekliliği oluşabilmektedir.
Temel olarak bir arsa için değerinin tespit edilmesi satış işlemi için gereklilik teşkil etmektedir. Bu nedenle günümüzde değerleme şirketlerinden arsa değerleme raporu talebi arsa mülkiyet değişikliğine istinaden gerçekleştirilmektedir. Bunun dışında bankalar tarafından sunulan kredi ürünlerinin kullanımı için arsanın ipotek olarak gösterilmesi durumunda da değerleme raporu gerekliliği oluşmaktadır. Bankaya ipotek ettirilmek istenen arsaya ilişkin olarak teminat değeri tespitinin gerçekleştirilmesi amacı ile arsaya değerleme raporu alınmaktadır.
Arsa kiralama işlemlerine istinaden de arsa kira bedelinin en sağlıklı şekilde tespit edilebilmesi için arsanın gerçek satış değerinin tespit edilmesi gerekmektedir. Böyle bir durumda da yine arsa değerleme raporu talebi gerçekleştirilmektedir. Bunun dışında kurumsal arsalara yönelik olarak “Uluslararası Muhasebe Standartları Kapsamında Şirket Aktifleri” varlıklarının değer tespiti hususunda da yasal olarak arsa değerleme raporu alınması gerekliliği bulunmaktadır.
Arsa değerleme raporu gereken durumlar
Temel arsa işlemlerine yönelik olarak gereklilik teşkil eden arsa değerleme raporu alınması gerekliliği pek çok farlı özel duruma istinaden de söz konusu olabilmektedir. Bu çerçevede günümüzde bir şirkete ilişkin halka arz gerçekleştirileceği zamanda bilançolarındaki sabit kıymetlerin değer tespitinin yasal olarak sağlanması için arsa değerleme raporunun alınması gerekliliği bulunmaktadır. Gayrimenkullerin şirketlere ilişkin ayni sermaye olarak konulmasına ilişkin değer tespitinde de kullanılmaktadır.
Günümüzde miras hukuku kapsamında hak sahiplerine miras yolu ile intikal edecek adil mal paylaşımı esasına bağlı olarak arsa değerleme yapılması gerekmektedir. Kurumsal veya bireysel olarak gerçekleştirilecek tüm arsa yatırımlarındaki projelerin yıllara bağlı olarak getireceği gelirin tespitinde de arsa değerleme raporu kullanılmaktadır. Sigorta işlemlerine yönelik olduğu gibi herhangi bir ihale için muhammen bedel tespitinin gerçekleştirilmesi noktasında da yasal gereklilik teşkil etmektedir.
İzale-i şuyu davası, kentsel dönüşüm projesi, gayrimenkul sertifikasına yatırım, icra takibi, resmi kurumlarda gerçekleştirilecek işlemler ve hazineye ait arsaların satışı noktasında arsa değerleme raporu gerekliliği bulunmaktadır.
Arsa değerleme raporu nasıl alınır?
Türkiye’de bir arsanın gerçek değerinin tespiti noktasında arsa değerleme raporu alınabilmektedir. Kişi ya da kurumlar tarafından tamamen taleplerine bağlı olarak arsa değerleme raporu hazırlanabilmektedir. SPK tarafından Türkiye genelinde yetkilendirilmiş olan değerleme şirketlerine başvuruda bulunarak, kolay bir şekilde herhangi bir arsa için değerleme raporunun alınabilmesi mümkündür. Türkiye’deki tüm arsa satış ve diğer işlemlere ilişkin gereklilik teşkil eden arsa değerleme raporuna istinaden tüm danışmanlık ihtiyaçları için uzman emlak danışmanlarımız tarafından destek sağlanmaktadır.
